گاز ایران در جیب قطر

قطر با صدور اولين محموله ال‌ان‌جي خود به انگليس طي ماه جاري و با برنامه‌هاي بلندمدتي كه براي توليد و صادرات ال‌ان‌جي در نظر گرفته از هم‌اكنون نام خود را به عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده ال‌ان‌جي در جهان براي سال 2012 ميلا‌دي ثبت كرده است و اين بار مقامات نفتي ايران نيز نتوانستند اين پيشي گرفتن را از سوي قطر نسبت به برداشت از ذخاير گازي مشترك تكذيب كنند. ‌ در اين زمينه نرسي قربان تحليلگر مسائل انرژي نيز بر همين اعتقاد است كه قطر در برداشت از پارس جنوبي سال‌ها است بر ايران پيشي گرفته و ديري نخواهد گذشت كه برداشت‌هاي زياد اين كشور از ميدان گازي مشترك متوجه بخش ايراني ميدان شود و برداشت‌ها از سهم ايران صورت گيرد. ‌ وي در گفت‌وگو با اعتماد ملي ضمن تاكيد بر مشترك بودن ميدان بدون داشتن مرزي مشخص در زير زمين تصريح كرد: برداشت از پارس جنوبي همانند اين است كه دو نفر همزمان از يك ليوان با ني آب بنوشند مسلما كسي كه بيشتر مي‌خورد سهم بالا‌تري را نيز نصيب خود خواهد كرد. ‌ قربان در ادامه تصريح كرد: تكنولوژي توليد ال‌ان‌جي در دنيا تنها در انحصار چند شركت بزرگ آمريكايي و انگليسي است كه اكنون با قطر كار مي‌كنند اما در ايران به خاطر مسائل سياسي و تحريم‌هايي كه رخ داد شركت‌هاي بزرگ نفتي كه قرار بود براي توليد اين فرآورده با ايشان همكاري كنند همچون شل و توتال نيز كنار كشيدند و اكنون مي‌توان گفت ايران اصلا‌ از نظر ساختاري در زمينه توليد اين فرآورده و نيز برداشت گاز از ميدان مشترك با قطر قابليت رقابت ندارد و بهتر است اصلا‌ به توليد ال‌ان‌جي فكر نكند چراكه هم‌اكنون قطري‌ها از نظر حجمي به اندازه 12 فاز از ميدان مشترك برداشت مي‌كنند حال آنكه ايران شايد تا پايان امسال بتواند از 10 فاز توليد داشته باشد. ‌ اين كارشناس مسائل انرژي در ادامه گفت: با روند كنوني و با توجه به اينكه قطر خيلي زودتر از ايران برداشت را آغاز كرده، مطمئنا ايران در برداشت از ميدان مشترك پارس جنوبي به قطر نخواهد رسيد چراكه در حال حاضر تمام قراردادهاي ما با شركت‌هاي خارجي شامل تحريم شده و علا‌وه بر اين حضور يك شركت براي انعقاد قرارداد ال‌ان‌جي با ايران با مشكلا‌ت و محدوديت‌هاي بسياري روبه‌رو است چراكه اكنون براي احداث يك واحد توليد ال‌ان‌جي به دليل قوانين دست و پاگير ايران يك شركت بايد سه قرارداد با وزارت نفت، شركت ملي گاز و شركت صادرات گاز ايران منعقد كند اما در قطر اين قرارداد با يك تماس تلفني و مذاكرات كوتاه انجام مي‌گيرد. وي در ادامه افزود: هرچند در ايران قراردادهاي قطري‌ها را مورد قبول نمي‌دانند و اظهار مي‌دارند كه سر قطري‌ها كلا‌ه گذاشته مي‌شود ولي مساله اين است كه گاز موجود در ميدان مشترك را خيلي بيشتر از ايران استخراج كرده‌اند و تاكنون موفق‌‌تر از ما نيز عمل كرده‌اند. ‌ گروه اقتصاد:‌ سرانجام آژير خطر براي ايران در ميدان گازي پارس‌جنوبي به صدا درآمد. هرچند پيش از اين نيز ايران براي عقب‌ماندگي‌هاي خود در اين ميدان مشترك از سوي كارشناسان مورد خطاب قرار گرفته بود اما هر بار به نوعي با توجيه مديران نفتي مواجه شديم تا اينكه روز گذشته خبر انتقال اولين محموله ال‌ان‌جي قطري‌ها به مقصد انگليس نشان داد كه قطري‌ها تنها به برداشت بيشتر از ميدان مشترك گازي خود با ايران اكتفا نكرده‌اند و به جاي شعار عمل كردند تا رتبه اول در توليد و انتقال ال‌ان‌جي را به نام خود ثبت كنند. پروژه‌هاي ال‌ان‌جي قطر در حالي هر روز مشتري جديدي براي خود در دنيا پيدا مي‌كند كه ايران تاكنون براي اجراي هيچ‌يك از پروژه‌هاي ال‌ان‌جي خود موفق عمل نكرده است. اين در حالي است كه نخستين محموله از گاز ال‌ان‌جي قطر در ماه جاري ميلادي به انگلستان صادر خواهد شد و براساس توافقنامه منعقدشده بين دو طرف، قطر به مدت 25 سال گاز طبيعي مايع‌شده خود را در اختيار انگلستان قرار مي‌دهد. نخستين محموله صادراتي گاز مايع‌شده ال‌ان‌جي قطر به انگليس جوابگوي نيازهاي يك هفته يعني چهار ميليون و 500 هزار منزل مسكوني اين كشور است. ايران در توليد ال‌ان‌جي از قطر جا ماند شريك ايران در مخزن گازي پارس‌جنوبي كه در برداشت از اين ميدان عظيم گازي حدود 10 سال از ايران پيش است، براي توليد بيش از 77 ميليون تن گاز ال‌ان‌جي تا سال 2012 برنامه‌ريزي كرده است. در همين حال به گفته علي شمس‌اردكاني قطري‌ها بر مبناي قيمت كنوني نفت در حالي كه 10سال زودتر از ايران به استخراج گاز از پارس‌جنوبي اقدام كرده‌اند تاكنون توانسته‌اند بيش از 45 ميليارد دلار بيشتر از ايران از اين ميدان مشترك گاز برداشت كنند كه در اين بين پروژه‌هاي انتقال گاز و ال‌ان‌جي بسياري نيز با ديگر كشورها منعقد كرده‌اند. اين در حالي است كه ايران سه طرح ايران ال‌ان‌جي، پارس ال‌ان‌جي و پرشين ال‌ان‌جي را در برنامه‌هاي خود گنجانده كه توسعه دو طرح پارس و پرشين به دليل خروج شركاي خارجي به دنبال افزايش تحريم عليه ايران همچنان بلاتكليف باقي مانده است. بر اين اساس محمد سوري، مدير عامل شركت ملي نفتكش ايران از قطر به عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده ال‌ان‌جي دنيا تا سال 2009 ياد كرد. سوري با بيان اين مطلب افزود: ظرفيت‌هاي جديد توليد ال‌ان‌جي تا پايان سال 2009 ميلادي مربوط به كشورهاي قطر، استراليا، يمن و روسيه خواهد بود. ‌ وي با اشاره به اينكه تا پايان سال جاري ميلادي قرار است يك ظرفيت 8/7 ميليون تني در قطر وارد مدار توليد شود، گفت: همچنين در همين مدت قرار است يك واحد 6/3 ميليون تني در استراليا به بهره‌برداري برسد. ‌ سوري ادامه داد: علاوه بر اين يك واحد 8/6 ميليون تني در يمن يك واحد 6/15 ميليون تني در قطر يك واحد 6/ 9 ميليون تني در روسيه و يك واحد 8/7 ميليون تني ديگر در قطر در سال 2009 ميلادي در مدار توليد قرار خواهند گرفت. ‌ مديرعامل شركت ملي نفتكش ايران يادآور شد: در صورت تحقق كامل اين برنامه‌ها، قطر تا پايان سال 2009 ميلادي با توليد 78 تا 80 ميليون تن ال‌ان‌جي در سال به عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده ال‌ان‌جي دنيا دست خواهد يافت. ‌ سوري با يادآوري اينكه حدود 16 درصد ذخاير گاز طبيعي دنيا معادل 5/30 تريليون مترمكعب گاز در ايران قرار دارد، اظهار داشت: ايران با توليد 5/5 درصد گاز طبيعي جهان چهارمين توليدكننده بزرگ دنيا به شمار مي‌آيد. كه البته از اين ميزان ذخاير كه در 28 فاز تعريف شده تاكنون تنها 5 فاز آن وارد مدار بهره‌برداري شده است. ‌ تشكيل اتاق فكر در وزارت نفت براي رسيدن به قطر نياز جهان به گاز ال‌ان‌جي تا سال2015 به بيش از 525 ميليون تن در سال افزايش خواهد يافت كه ايران با احتساب بهره‌برداري از سه طرح خود، تنها حدود 6درصد از اين بازار را در اختيار قرار خواهد گرفت. از سوي ديگر، با توجه به حجم ذخاير گاز طبيعي كشور و مشكلات صادرات توسط خط ‌لوله به‌ ويژه به مناطق دوردست (مانند اروپا) يا ساخت خطوط در مناطق كوهستاني و نيز چشم‌اندازهاي روشن ال‌ان‌جي و توسعه فروش تك‌‌محموله اين فرآورده، شايد منطقي‌تر باشد، ايران با شتاب در توسعه برنامه‌هاي ال‌ان‌جي، نقشي فراخور ذخاير گاز خود در بازارهاي جهاني را كسب كند. بدين‌ترتيب و به منظور نيل به اهداف چشم‌انداز، به نظر مي‌رسد بايد در وزارت نفت اتاق فكري براي بررسي دلايل پيشي گرفتن قطر از ايران در بهره‌برداري از پارس‌جنوبي و با حضور كارشناسان خبره تشكيل شود تا هرچه سريع‌تر اين دلايل شناسايي و براي آن راهكار ارائه گردد. در عين حال، ايران بايد ترتيبي اتخاذ كند كه حداكثر تا سال 2015 ظرفيت توليد ال‌ان‌جي كشورمان حداقل در حد 52 ميليون تن در سال باشد. هرچند اين ميزان نيز در مقايسه با چشم‌انداز ظرفيت توليد قطر در سال 2015، چندان قابل‌توجه به نظر نمي‌رسد. تعهد ايران براي تامين گاز تركيه ايران به دليل كم‌كاري در اجراي پروژه‌هاي خود در پارس‌جنوبي به دليل ناتواني پيمانكاران داخلي كه پس از خروج شركت‌هاي بزرگ نفتي جهان اجراي پروژه‌هاي گازي را به‌طور كامل در اختيار گرفتند از هم‌اكنون براي تامين گاز مورد نياز در داخل كشور با ديگر كشورها مذاكرات خود را آغاز كرده است. در اين بين تركمنستان مهم‌ترين تامين‌كننده گاز ايران در بين كشورهاي همسايه ايران به شمار مي‌رود تا آنجا كه امسال ايران با وجود اينكه از نياز به واردات 25 ميليون مترمكعب گاز در روز از اين كشور خبر داده، برخي منابع آگاه اعلام كرده‌اند كه نياز گازي كشور حتي بيش از اين ميزان نيز اجازه واردات گاز از تركمنستان را مي‌دهد. اما در همين حال و با وجود اينكه ايران براي تامين نياز داخلي كشور به گاز در زمستان حاضر شده گاز مورد نياز خود را با قيمت شناور از تركمستان تامين كند، وزير نفت به تركيه قول مساعد مي‌دهد كه تمام گاز مورد نياز اين كشور را در زمستان تامين خواهد كرد كه البته بخشي از اين نياز را احتمالا از طريق گاز وارداتي از تركمنستان تامين خواهند كرد چرا كه همين 25 ميليون مترمكعب گاز وارداتي از اين كشور تامين‌كننده نياز داخلي كشور و نيروگاه‌ها خواهد بود و مابقي آن مي‌تواند براي تامين نياز تركيه كه قرار است يكي از سرمايه‌گذاران براي اجراي پروژه‌هاي گازي ايران در پارس‌جنوبي باشد مورد استفاده قرار گيرد. زيرا در حال حاضر با خروج سرمايه‌گذاران بزرگ نفتي از اين منطقه، كمبود منابع مالي براي اجراي فازهاي توسعه‌اي در پارس‌جنوبي بزرگ‌ترين مشكل براي اجراي فازهاي باقيمانده است و در اين ميان ترك‌ها مي‌توانند در قبال گازي كه سال‌ها است با قيمت بسيار پايين‌تر از بهاي جهاني آن از ايران خريداري مي‌كنند، تامين‌كننده بخشي از نياز سرمايه‌اي ايران براي اجراي فازهاي پارس‌جنوبي باشند. چرا كه ايران قرار است براي توسعه فازهاي 22 تا 24 پارس‌جنوبي 12 ميليارد دلار سرمايه‌گذاري كند كه البته در اين زمينه امتيازهايي را نيز از تركيه درخواست كرده است، ازجمله اينكه حلمي گولر وزير انرژي تركيه كه به منظور بازديد از تاسيسات پارس‌جنوبي به منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس سفر كرده بود در جمع خبرنگاران گفت: در نظر داريم تاسيساتي مانند پارس‌جنوبي در جيحان تركيه احداث كنيم و سفر من به منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس از اين جهت حائز اهميت است. وي همچنين از تعهد ايران براي تامين گاز مورد نياز كشور تركيه در فصل زمستان خبر داد. ‌ حلمي گولر وزير انرژي تركيه در بازديد از پارس‌جنوبي در جمع خبرنگاران با اشاره به قرارداد تامين گاز تركيه توسط ايران گفت: با مقامات ايراني مذاكرات مثبتي داشته‌‌ايم و آنها متعهد شده‌‌اند كه در زمستان امسال مشكلي براي تامين گاز تركيه به وجود نخواهد آمد، تركيه هم در اين رابطه نگراني ندارد. وي با بيان اينكه نياز تركيه به گاز در سال‌‌هاي اخير افزايش يافته است، تصريح كرد: براي جبران اين مازاد مصرف گاز طبيعي، مذاكراتي را با مقامات ايراني داشته‌‌ايم كه اين مذاكرات براي دستيابي به توافق نهايي ادامه خواهد يافت.

اعتماد ملی